Tüketici Hukuku, tüketiciyi kendisine mal ve hizmet sunanlar ile yaptığı hukuki işlemlerde korumayı amaçlayan; sözleşmelerin hazırlanmasında, yürütülmesinde ve ilgili sözleşmelerin sona ermesinde tüketicinin karşılaştığı olumsuzlukları tüketicinin lehine çözmeyi hedefleyen hukuk dalıdır. Anayasanın 172. maddesi hükmü gereği “Devlet, tüketicileri koruyucu ve aydınlatıcı tedbirler alır, tüketicilerin kendilerini koruyucu girişimlerini teşvik eder.” ifadesi sebebiyle Tüketici Hukuku anayasal bir zemine oturtulmuştur.
Tüketici Hukuku genel anlamda yasal düzenlemeler doğrultusunda ürün ve hizmet satış sürecini, sözleşmelerin hazırlanmasını ve denetimini, ürün sorumluluğunu, garanti ve tazmin yükümlülüğünü, tüketici şikayet ve taleplerinin değerlendirilmesini ve tüketicilerle yürütülecek ilişkilerin düzenlenmesini kapsar. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve ilgili tüm mevzuat tüketici haklarının korunmasında etkili yasal düzenlemeler içerir.
Tüketicinin Korunması Hukuku
Tüketicinin Korunması Hukuku; mevzuatsal anlamda kamu yararına uygun olarak tüketicinin sağlık ve güvenliği ile ekonomik çıkarlarını korumayı, zararlarını tazmin etmeyi, çevresel tehlikelerden korunmasını, tüketiciyi aydınlatmayı ve bilinçlendirici önlemleri almayı, tüketicilerin kendilerini koruyucu girişimlerini özendirmeyi ve bu konulardaki politikaların oluşturulmasında gönüllü örgütlenmeleri teşvik etmeye ilişkin hususları düzenlemeyi amaçlamaktadır.
Tüketici Hukuku ile ilgili olarak 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, her türlü tüketici işlemi ile tüketiciye yönelik uygulamaları kapsamaktadır. Özellikle Tüketici Hukukunda asıl hedef toplum yararıdır. Bu nedenle tüketici hakları, tüketicinin korunmasına ilişkin hukuk kurallarının kapsamıyla ilgilidir. Tüketicinin Korunması Hukuku; tüketici hakları, tüketici sözleşmeleri, tüketici sözleşmelerindeki haksız şartlar, mal ve hizmet satışları, ayıplı ve mal hizmetler, tüketicinin seçimlik hakları, tüketici kredileri, cayma hakları, faiz oranları, sözleşmelerle ilgili bilgilendirme süreçleri ve yapılan değişiklikler, krediler, sigortalar, konut finansmanları, abonelik sözleşmeleri, ticari reklamlar ve çeşitli ürünlerle ilgili garanti belgeleri gibi kavramları kapsar.
Tüketici Sözleşmeleri
İlgili mevuzata göre düzenlenmesi gereken sözleşmeler ile
bilgilendirmeler anlaşılabilir bir dilde, açık, sade ve okunabilir bir şekilde düzenlenir. Bunların bir nüshası kâğıt üzerinde veya kalıcı veri
saklayıcısı ile tüketiciye sunulur. Sözleşmede bulunması gereken şartlardan bir veya birkaçının bulunmaması durumunda, eksiklik sözleşmenin geçerliliğini etkilemez. Bu eksiklik sözleşmeyi düzenleyen tarafından derhâl giderilir. Sözleşmede öngörülen koşullar, sözleşme süresi içinde tüketici aleyhine değiştirilemez.
Sözleşmelere istinaden tüketiciden talep edilecek her türlü
ücret ve masrafa ilişkin bilgilerin, sözleşmenin eki olarak kâğıt üzerinde yazılı şekilde tüketiciye verilmesi zorunludur. Tüketiciden; kendisine sunulan mal veya hizmet kapsamında haklı olarak yapılmasını beklediği ve sözleşmeyi düzenleyenin yasal yükümlülükleri arasında yer alan
edimler ile sözleşmeyi düzenleyenin kendi menfaati doğrultusunda yapmış olduğu masraflar için ek bir bedel talep edilemez.
Tüketiciyle akdedilen sözleşmelerde yer alan haksız şartlar kesin olarak hükümsüzdür. Haksız şart; tüketiciyle müzakere edilmeden sözleşmeye dâhil edilen ve tarafların sözleşmeden doğan hak ve yükümlülüklerinde dürüstlük kuralına aykırı düşecek biçimde tüketici aleyhine dengesizliğe neden olan sözleşme şartlarıdır. Sözleşmede yer alan bir hükmün açık ve anlaşılır olmaması veya birden çok anlama gelmesi hâlinde; bu hüküm, tüketicinin lehine yorumlanır.
Tüketicinin Seçimlik Hakları
Ayıplı mal, tüketiciye teslimi anında, taraflarca kararlaştırılmış olan
örnek ya da modele uygun olmaması ya da objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımaması nedeniyle sözleşmeye aykırı olan maldır. Satıcı, malı satış sözleşmesine uygun olarak tüketiciye teslim etmekle
yükümlüdür. Teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların, teslim tarihinde var olduğu kabul edilir.
Malın ayıplı olduğunun anlaşılması durumunda tüketici;
- Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme,
- Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinden indirim isteme,
- Aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme,
- İmkân varsa, satılanın ayıpsız bir misli ile değiştirilmesini isteme,
seçimlik haklarından birini kullanabilir.
Ayıplı hizmet ise sözleşmede belirlenen süre içinde başlamaması veya
taraflarca kararlaştırılmış olan ve objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımaması nedeniyle sözleşmeye aykırı olan hizmettir. Hizmet sağlayıcısı tarafından bildirilen, internet portalında veya reklam ve ilanlarında yer alan özellikleri taşımayan ya da yararlanma amacı bakımından değerini veya tüketicinin ondan makul olarak beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren hizmetler ayıplıdır.
Hizmetin ayıplı ifa edildiği durumlarda tüketici, hizmetin yeniden
görülmesi, hizmet sonucu ortaya çıkan eserin ücretsiz onarımı, ayıp oranında bedelden indirim veya sözleşmeden dönme haklarından birini sağlayıcıya karşı kullanmakta serbesttir.
Tüketici Sözleşmeleri
1-Taksitle Satış
Taksitle satış sözleşmesi, satıcı veya sağlayıcının malın teslimi veya
hizmetin ifasını üstlendiği, tüketicinin de bedeli kısım kısım ödediği sözleşmelerdir. Tüketici, yedi gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin taksitle satış sözleşmesinden cayma hakkına sahiptir.
2-Tüketici Kredileri
Tüketici kredisi sözleşmesi, kredi verenin tüketiciye faiz veya
benzeri bir menfaat karşılığında ödemenin ertelenmesi, ödünç veya benzeri finansman şekilleri aracılığıyla kredi verdiği veya kredi vermeyi taahhüt ettiği sözleşmeyi ifade eder. Kredi kartı sözleşmeleri, faiz veya benzeri bir menfaat karşılığında, ödemenin üç aydan daha uzun süre ertelenmesi veya benzer şekilde taksitle ödeme imkânı sağlanması hâlinde tüketici kredisi sözleşmesi olarak değerlendirilir. Tüketici, on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin tüketici kredisi sözleşmesinden cayma hakkına sahiptir. Belirli süreli tüketici kredisi sözleşmelerinde faiz oranı sabit olarak
belirlenir. Sözleşmenin kurulduğu tarihte belirlenen bu oran tüketici aleyhine değiştirilemez.
3-Konut Finansmanı
Konut finansmanı sözleşmesi, konut edinmeleri amacıyla;
tüketicilere kredi kullandırılması, konutların finansal kiralama yoluyla tüketicilere kiralanması, sahip oldukları konutların teminatı altında tüketicilere kredi kullandırılması ve bu kredilerin yeniden finansmanı amacıyla kredi kullandırılmasına yönelik sözleşmedir.
4-Ön Ödemeli Konut Satışı
Ön ödemeli konut satış sözleşmesi, tüketicinin konut amaçlı bir
taşınmazın satış bedelini önceden peşin veya taksitle ödemeyi, satıcının da bedelin tamamen veya kısmen ödenmesinden sonra taşınmazı tüketiciye devir veya teslim etmeyi üstlendiği sözleşmedir. Ön ödemeli konut satışının tapu siciline tescil edilmesi, satış vaadi sözleşmesinin ise noterde düzenleme şeklinde yapılması zorunludur. Tüketici, on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin ön ödemeli konut satış sözleşmesinden cayma hakkına sahiptir. Ön ödemeli konut satışında devir veya teslim süresi sözleşme
tarihinden itibaren otuz altı ayı geçemez.
5-Diğer Tüketici Sözleşmeleri
a) İş yeri dışında kurulan sözleşmeler
b) Mesafeli sözleşmeler
c) Devre tatil ve uzun süreli tatil hizmeti sözleşmeleri
d) Paket tur sözleşmeleri
e) Abonelik sözleşmeleri
f) Süreli yayın kuruluşlarınca düzenlenen promosyon uygulamaları
Tüketici Bilgilendirilmesi ve Korunması
- Perakende satışa arz edilen malların veya ambalajlarının yahut
kaplarının üzerine kolaylıkla görülebilir ve okunabilir şekilde tüketicinin ödeyeceği tüm vergiler dâhil satış fiyatı ve birim fiyatını gösteren, üretim yeri ve ayırıcı özelliklerini içeren fiyat etiketi konulması zorunludur. - Tüketicinin kullanımına sunulan malların tanıtım, kullanım,
kurulum, bakım ve basit onarımına ilişkin Türkçe tanıtma ve kullanma kılavuzu ile gerektiğinde uluslararası sembol ve işaretleri kapsayan etiketle satışa sunulması zorunludur. - Üretici ve ithalatçılar, tüketiciye yönelik üretilen veya ithal edilen
mallar için içeriği yönetmelikle belirlenen bir garanti belgesi düzenlemek zorundadır. - Üretici veya ithalatçılar, ürettikleri veya ithal ettikleri mallar için
Bakanlıkça belirlenen kullanım ömrü süresince, satış sonrası bakım ve onarım hizmetlerini sağlamak zorundadır. - Reklam Kurulu, ticari reklamlarda uyulması gereken ilkeleri belirler ve haksız ticari uygulamalara karşı tüketiciyi korumaya yönelik düzenlemeleri yapar.
- Tüketici Konseyi, tüketici sorunlarının ve ihtiyaçlarının belirlenmesi ile çıkarlarının korunmasına ilişkin gerekli tedbirleri araştırır.
- Tüketici Hakem Heyeti, tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğabilecek uyuşmazlıklara çözüm bulur.
- Tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğabilecek
uyuşmazlıklara ilişkin davalarda Tüketici Mahkemeleri görevlidir.
Cihant Hukuk ve Danışmanlık
Cihant Hukuk ve Danışmanlık tüketici hukuku konusunda yetkin avukatları bünyesinde barındırmaktadır. Ayrıca çözüm odaklı çalışmalarımızda temel kriterimiz hizmet kalitesini ve müşteri memnuniyetini maksimum seviyede tutmaktır. Üstelik tüketici hukukuna dair uyuşmazlıklarla uygulamada sıklıkla karşılaşılmaktadır. Örnek olarak tüketici sözleşmeleri, tüketici kredileri, konut finansmanları ve abonelik sözleşmeleri ile ilgili tüm tüketici hukuku meselelerinin çözümü için alanında uzman en iyi hukukçulardan oluşan hukuk büromuzdan destek alabilirsiniz.